Het FODMAP-beperkte dieet

F  E  P 

Waarom deze website?

Patiënten met het prikkelbare darmsyndoorm (PDS) hebben vaak last van (soms hevige) buikpijn, een opgeblazen gevoel en een afwijkende stoelgang. Andere namen voor deze aandoening zijn 'spastische darm' en 'IBS' (Irritable Bowel Syndrome). PDS komt veel voor: minimaal 8% van de Nederlandse bevolking heeft PDS (dat zijn meer dan één miljoen patiënten), en wereldwijd onderzoek wijst uit dat tot 20% van de bevolking PDS-klachten zou kunnen hebben. Soms kunnen mensen met andere darmaandoeningen (zoals een chronische darmontsteking) ook last hebben van PDS-symptomen.
Tot nu toe bestond er geen goede behandeling voor PDS. Hierdoor hebben artsen, afgezien van het stellen van de diagnose, hun PDS patiënten helaas meestal weinig te bieden.

Diagnose PDS door arts

Voor de diagnose PDS zijn de zogeheten Rome III criteria opgesteld. Als u besluit om het dieet te gaan volgen is het van groot belang dat het zeker is dat uw klachten op PDS berusten en niet op een andere ziekte. Daarom adviseren we u om, voordat u met het dieet begint, met uw huisarts te overleggen.

Het FODMAP-beperkt dieet

Patiënten vertellen dat de samenstelling van de voeding van invloed is op hun klachten. In Australië is op de Monash University recent een dieet ontwikkeld dat bewezen effectief is gebleken bij PDS: het Low FODMAP diet. Bij het FODMAP-beperkte dieet wordt gedurende minimaal 6 weken een aantal producten weggelaten uit de voeding. Dit betreft sommige groenten- en fruitsoorten, een deel van de zuivelproducten en tarwe (brood, pasta, koekjes). Als met dit dieet uw klachten duidelijk verminderen kan daarna gedurende minstens 5 weken op gestructureerde wijze per week een groep voedingsmiddelen opnieuw geprobeerd worden. De voedingsmiddelen die geen klachten blijken te geven kunt u weer gaan eten. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 75% van de patiënten een duidelijke vermindering van hun klachten ervaren met dit dieet.

Begeleiding door een diëtist

Het FODMAP-beperkte dieet is geen simpel dieet. We adviseren u dan ook om ondersteuning van een diëtist te vragen als u dit dieet wilt volgen. Het dieet is echter nieuw en nog niet bij alle diëtisten en huisartsen bekend. Het kan daardoor moeilijk zijn om een diëtist te vinden die bekend is met dit dieet.

Is het een wondermiddel?

Het gunstige effect van het FODMAP-beperkte dieet is niet algemeen aanvaard. Veel artsen zijn terughoudend over de werkzaamheid van dit dieet. Hiervoor zijn een aantal redenen: de meeste wetenschappelijke onderzoeken zijn afkomstig van één Australisch centrum, er zijn enige aanmerkingen op de opzet van de onderzoeken, gegevens over de effecten van het dieet op lange termijn ontbreken en omdat de Australische onderzoeksgroep financiële belangen heeft (betaalde apps en boeken) bij dit dieet. Ook wordt bij PDS vaak een hoge placebo respons gezien: gemiddeld 38%. Tenslotte, er zijn in het verleden vaker diëten bij PDS aanbevolen die achteraf toch niet werkzaam bleken.

De afdelingen Maag-Darm-Leverziekten en Diëtetiek van het Martini Ziekenhuis vinden dat er voldoende argumenten zijn voor de werkzaamheid van dit dieet om onze kennis met u te delen: er zijn meerdere goed opgezette onderzoeken die een groot effect laten zien bij PDS. Het dieet wordt in vooraanstaande ziekenhuizen aanbevolen (Stanford University Medical Hospital (Californië, USA), King's College (Londen, Groot Brittannië)). Daarnaast zijn onze eigen ervaringen gunstig en er is recent een lovende beoordeling over dit dieet verschenen in het belangrijkste internationale tijdschrift over maag-darmziekten: Gastroenterology (11). Het FODMAP-dieet is een volwaardige voeding en heeft, voor zover bekend, verder geen nadelige bijwerkingen.

Ervaringen in het Martini Ziekenhuis

In 2013 stelden we de dieetrichtlijnen op. Daarvoor gebruikten we de informatie van the Monash University en the King's College en pasten die aan de Nederlandse voedingsgewoonten aan. Vervolgens behandelden we een eerste serie patiënten. De eerste resultaten waren bemoedigend en daarom opende er in 2014 een eerstelijns polikliniek diëtetiek met een beperkte capaciteit in het Martini Ziekenhuis. Het dieet is wat ons betreft een doorbraak in de behandeling van PDS.

Met deze niet-commerciële website maken we de beschikbare kennis over dit dieet en de praktische uitwerking ervan toegankelijk voor een breed publiek en voor diëtisten en huisartsen. We hopen dat op deze manier het FODMAP-beperkte dieet snel en betrouwbaar beschikbaar is in heel Nederland.

8 februari 2014

J. Stevens, diëtist Martini Ziekenhuis Groningen
Dr L.A. van der Waaij, MDL-arts, Martini Ziekenhuis Groningen

 

De website

Deze website is mede met ondersteuning van en vanuit het Martini Ziekenhuis tot stand gekomen.
De vertaling van diverse Engelse teksten over PDS en het FODMAP-beperkt dieet is verzorgd door Starlinesvertalingen.
De website is gebouwd door J.M. van der Waaij